Procedury adopcyjne zwierząt domowych

Schronisko na Paluchu - Nitka

Ważnym aspektem w zwalczaniu problemu bezdomności wśród zwierząt domowych są adopcje, które obecnie są najpopularniejszą formą nabycia psa lub kota. Schroniska dla bezdomnych zwierząt bądź fundacje i organizacje opiekujące się znajdami szukają dobrych domów dla swoich podopiecznych, poprzez tworzenie procedur adopcyjnych m.in. ankiety wypełniane przez przyszłych właścicieli, rozmowy i spacery przedadopcyjne z wolontariuszami lub pracownikami opiekującymi się danym zwierzęciem. Procedury te mają przede wszystkim zapobiegać nieudanym adopcjom i zwrotom, sprawdzić relację człowiek-zwierzę, zaangażowanie zainteresowanej osoby adopcją oraz świadome podjęcie przez nią decyzji bez emocji i nie pod wpływem chwili. Właściciele muszą być świadomi co ich czeka, jeśli adoptują zwierzę i jak zmieni się ich życie skoro zdecydowali się wziąć pod swoją opiekę zwierzę, które nie jest zabawką i również potrzebuje właściwego wychowania.


Wiele schronisk dla bezdomnych zwierząt oraz fundacje prowadzą swoją stronę internetową z bazą zwierząt do adopcji, z możliwością obejrzenia foto prezentacji każdego ze zwierząt oraz opisem charakteru i spostrzeżeń co do przyszłego domu. Często opisane jest również jak będzie przebiegał proces adopcji oraz wskazówki, jak świadomie wybrać odpowiednie dla siebie zwierzę. Wybór zwierzęcia to nie tylko patrzenie na wygląd, ale również na charakter zwierzęcia, na predyspozycje rasowe, na wielkość, płeć, zdrowie lub jego brak. Nie każde zwierzę nadaję się do każdego chętnego domu. Przyszli właściciele muszą być świadomi swoich możliwości finansowych, jak i fizycznych. Muszą liczyć się z potrzebą poświęcenia swojego czasu na spacery ze zwierzęciem, na zapewnienie właściwej opieki podczas swojej nieobecności lub wyjazdu, na wydatki związane z zakupem karmy, zabawek, lekarstw. Procedury adopcyjne są po to, aby sprawdzając osobę, jej zaangażowanie, wiedzę i warunki życiowe móc określić jakie zwierzę powinno być wybrane do takiego domu i czy w ogóle powinno (jeśli np. ludzie pod wpływem chwili decydują się na zwierzę; nie mają wystarczającej wiedzy, aby zająć się trudniejszym zwierzęciem; nie posiadają odpowiednich środków finansowych, aby zapewnić mu pożywienie, opiekę medyczną, zabawki; chcą zwierzę głównie jako zabawkę dla dzieci lub na łańcuch do bronienia posesji). Istotne jest, aby móc wybrać najlepszy z możliwych przyszły dom danemu zwierzęciu, a adopcja była przemyślana i odpowiedzialna.

Adopcja jest bardzo ważnym wydarzeniem, dlatego oprócz wyboru psa, bardzo ważne jest wypełnienie ankiety, aby przyszły właściciel mógł uświadomić sobie, jakie sytuacje mogą czekać go po adopcji kota lub psa i jak sobie z nimi poradzi. Stworzyłam przykładową ankietę przedadopcyjną, która zawiera szczegółowe pytania do wypełnienia przez osobę zainteresowaną adopcją psa lub kota do podglądu w Tabeli nr 1.


O ankiecie

Według mnie ankieta powinna być podzielona na 3 sekcje. Pierwsza z nich (A.) dotyczy podstawowych informacji o osobie zainteresowanej adopcją. Pytania (A1.-A7.) mają na celu określenie warunków życiowych przyszłych opiekunów zwierzęcia. Istotne jest, aby ustalić czy wszyscy lokatorzy mieszkający w danym domu zgadzają się na zwierzę oraz czy nie mają stwierdzonych alergii. Niestety są to dość częste powody zwracania zwierząt do schroniska, ponieważ problem alergii, jak również kłótni z powodu niechęci przygarnięcia i zaopiekowania się zwierzęciem bądź brak zgody właściciela wynajmującego mieszkanie powoduje problem z utrzymaniem opieki nad zwierzęciem. W przypadku zwierząt starszych bądź chorych, ważne jest aby dom/blok w którym zwierzę zamieszka posiadał windę, a nie tylko schody, dodatkowym plusem może być ogród bądź podwórko, na którym zwierzę będzie mogło przebywać.

Doświadczenie przyszłego opiekuna zwierzęcia może zobrazować nam jego wcześniejsze kontakty ze zwierzętami np. w dzieciństwie, w ciągu dorosłego życia lub obecnie posiadając inne zwierzęta. Na podstawie takich informacji możemy stwierdzić, co się stało ze zwierzętami, jaką opiekę miały lub mają obecne zwierzęta i czy właściciel posiada wiedzę na temat danego gatunku, rasy, itp. Pytanie o ilość osób zamieszkujących w danym domu oraz wiek, pozwoli nam na lepszy wybór zwierzęcia dla danego domu, ponieważ np. nie wszystkie psy nadają się do domu z dziećmi, jak również nie wszystkie psy są odpowiednie dla osób starszych lub mało aktywnych. Istotna jest też informacja o przebywaniu w domu innych zwierząt, ponieważ bardzo ważne będzie właściwe zapoznanie i wprowadzenie nowego zwierzęcia do stada.

Drugim bardzo kluczowym działem są pytania dotyczące opieki nad adoptowanym psem lub kotem. Szczegółowe odpowiedzi na pytania (B1. lub B2.) mają za zadanie określić, jak przyszły opiekun będzie zaangażowany w opiekę, wychowanie i zapewnienie właściwego dobrostanu adoptowanemu zwierzęciu. Pytania są istotne, ponieważ już na etapie przedadopcyjnych rozmów można wyeliminować błędy i uświadomić przyszłego właściciela zwierzęcia o prawidłowym zapewnianiu warunków utrzymywania psa lub kota, aby nie doprowadzić do problemów behawioralnych bądź medycznych. Ankieta ta ma też za zadanie zobrazowania przyszłym właścicielom, jak należy właściwie zajmować się zwierzęciem wykorzystując różne formy fizycznego i psychicznego zmęczenia, korzystając z różnych usług, a przedstawione odpowiedzi do wyboru sugerują w ten sposób różne możliwości do wykorzystania.

Ostatnią sekcją (C.) są pytania o poglądy i zaangażowanie w opiekę nad zwierzęciem. Pytanie o kastracje/sterylizację jest bardzo ważne dla świadomości społeczeństwa o problemie niekontrolowanego rozmnażania zwierząt domowych, jak również chorób wynikających z zaniedbywania tych zwierząt. Ważne pytania dotyczące dbania o zwierzę podczas nieobecności właścicieli, jak również zabezpieczenia okien, czy posesji przed samowolnym opuszczeniem przez zwierzę, sprawdzenie chęci ratowania zwierzęcia w różnych sytuacjach, co wiąże się z poniesieniem kosztów leczenia. Wyobrażenie sobie sytuacji (C.9.), które mogą wydarzyć się po adopcji może pokazać nam na ile będą zaangażowani właściciele psa lub kota, aby rozwiązać dany problem. Wielu z nich możliwe, że skorzysta z porad behawiorysty, trenera, lekarza weterynarii, albo po prostu zadzwoni do wolontariuszy ze schroniska/fundacji, którzy opiekowali się danym zwierzęciem i zapyta o poradę. Ważne jest, aby ludzie wiedzieli, gdzie szukać pomocy i chcieli zrobić wszystko, aby naprawić/pozbyć się problemu, poprzez swoje konsekwentne i świadome wychowanie zwierzęcia.

Przyszli opiekunowie psa/kota powinni świadomie, bez zbędnych emocji podjąć decyzję, przede wszystkim czy mają możliwość poświęcenia czasu dla zwierzęcia na jego aklimatyzację, wychowanie i wyszkolenie, czy mają możliwości finansowe, czy są gotowi ponieść koszty związane z zapewnieniem dobrych warunków życia, jak i leczenia w razie choroby lub wypadku. Na adopcję muszą zgadzać się wszyscy członkowie rodziny mieszkający w danym domu, w czasie urlopu/wakacji/wyjazdu muszą mieć zapewniony hotel dla zwierzęcia lub odpowiednią opiekę osoby, która się osobiście zaopiekuje ich zwierzęciem (rodzina, znajomi bądź Petsitter wyprowadzający zwierzę i właściwie się nim zajmujący pod  nieobecność właścicieli).

Właściciele powinni mieć świadomość zapewnienia właściwej  aktywności fizycznej i pozytywnego zmęczenia psychicznego psa, zadbania o zabawy łowieckie dla kota, zawsze kończące się sukcesem. Bardzo istotne jest dbanie o wychowanie psa już od pierwszych dni w domu, bycie konsekwentnym i świadome odczytywanie sygnałów psa, aby móc lepiej się z nim komunikować. W razie potrzeby korzystanie ze spotkań z behawiorystą, który pomoże rozwiązać problemy związane z niepożądanym zachowaniem, jakim jest np. agresja wobec domowników, do innych psów, dzieci; załatwianie się w domu; gryzienie i niszczenie przedmiotów; wokalizowanie w czasie nieobecności właścicieli; a także z lekarzem weterynarii, aby zapewnić właściwe szczepienia, a także stale dbać o zdrowie pupila oraz leczenie poważnych chorób. Niektóre psy/koty z racji swojej rasy potrzebują również cyklicznego strzyżenia swojej sierści, zapewniając przez to odpowiedni wygląd i lepsze poruszanie się, więc potrzebą jest korzystanie z usług np. Groomera, Psich/Kocich SPA.

Często zachowanie psa/kota zmienia się, gdy mniej więcej po około dwóch tygodniach zaaklimatyzuje się w nowym domu zamieszka w domu i zaczyna pokazywać prawdziwe swoje zachowania, czując się dobrze w swoim nowym domu, patrzy na co może sobie pozwolić przy nowych właścicielach. Dlatego tak ważna jest konsekwencja w wychowaniu i wyznaczaniu granic od początku adopcji, współpraca z wolontariuszami i pracownikami schroniska/fundacji, z której wzięliśmy zwierzę. Wolontariusze i pracownicy schronisk bądź fundacji zazwyczaj dobrze znają zachowanie psa/kota w czasie kiedy był pod ich opieką i mając wiedzę mogą pomóc w rozwiązaniu podstawowych problemów na początkowym etapie po adopcji, bądź w trudniejszych przypadkach polecić behawiorystę, który znając zachowania zwierząt pomoże ocenić sytuacje i wprowadzić właściwą terapię, aby pozbyć się niepożądanych zachowań.

Schroniska, ani fundacje raczej nie szukają domów, w których pies będzie przebywał resztę swojego życia na łańcuchu przy budzie, a kot będzie żył na podwórku. Nieraz dom z ogrodem również nie spełnia właściwych warunków, jeśli pies nigdy nie będzie wychodził na spacery i całe dnie będzie sam spędzał w ogrodzie, co nierzadko przyczynia się również do problemów behawioralnych psa. Niezadbanie o dodatkowe zabezpieczenia ogrodzenia i okien również często przyczynia się do zakleszczenia, zranienia bądź potrącenia kota lub psa, dlatego tak ważne jest aby właściwie zadbać o bezpieczeństwo zwierząt, które właściciele mają pod swoją opieką.  Mimo przeprowadzenia adopcji i wyboru właściwego domu, istotna jest kontrola warunków w jakich mieszka zwierzę, ponieważ po kilku miesiącach może się to zmienić (np. pies może trafić na łańcuch, kot zamieszkać w stodole). Zmieniająca się również sytuacja życiowa ludzi (choroba, dłuższy wyjazd, śmierć) może przyczynić się do tego, iż zwierzę zostanie oddane w inne ręce, niekoniecznie w dobre warunki, o czym często wolontariusze ze schroniska lub fundacji nie mają pojęcia.

Kontrola po adopcji jest bardzo ważna choć obecnie zaniedbywana. Niestety zdarza się, iż ludzie przy rozmowach przed adopcją nie do końca mówią prawdę o warunkach w jakich będzie mieszkało zwierzę, do czego będzie wykorzystywane i jak traktowane. Zdarza się, że po kilku miesiącach w domu, pies ląduje na łańcuchu przy budzie, dostaje zlewki jedzenia, nie ma dostępu do świeżej wody, ani możliwości swobodnego ruchu. Często zwierzęta spędzają tak lata, żyjąc w brudzie, strachu i nieleczonych chorobach. Niestety, ale to wszystko pokazuje, jak ważna jest kontrola warunków życiowych zwierzęcia po adopcji. Czasami ludzi nieświadomie zaniedbujących zwierzęta, można wspomóc i wytłumaczyć co robią źle, a innym razem należy odebrać zwierzę, aby dłużej nie cierpiało.

Kontrole powinny być zapowiedziane i niezapowiedziane. Prowadzone głównie przez schroniska/fundacje, które wydają zwierzęta do adopcji. Wyznaczeni pracownicy powinni być przygotowani i przeszkoleni do sprawdzania właściwych warunków bytowania zwierzęcia, do wywiązywania się z umowy adopcyjnej, w której zawarte było właściwe opiekowanie się zwierzęciem, zapewnienie mu dobrostanu i respektowanie przepisów prawa o humanitarnym traktowaniu, a nie znęcaniu się nad zwierzęciem. Oczywiście trudno jest kontrolować każdy dom po adopcji, ale ludzie powinni mieć świadomość możliwości wystąpienia takiej kontroli, jak również tego, że możliwe są konsultacje poadopcyjne, telefoniczna pomoc behawiorysty co jest dla wielu opiekunów zwierząt bardzo dużym wsparciem.

Ludzie czują się bezkarni, ponieważ obecnie nie ma prowadzonych kontroli poadopcyjnych, chyba, że zostanie zgłoszone podejrzenie o zaniedbywaniu i znęcaniu się nad zwierzęciem. Niestety taka praktyka pokazuje, iż często jest za późno i nadal wzywani Inspektorzy znajdują przetrzymywane zwierzęta w tragicznych warunkach, rażąco zaniedbywane przez wiele lat. Aby zapobiegać zwrotom zwierząt po adopcji, istotne jest wsparcie po adopcji, nie tylko w formie kontroli warunków mieszkaniowych, w których przebywa zwierzę, a przede wszystkim w formie pomocy w rozwiązywaniu problemów i zalecania kontaktu z behawiorystą, weterynarzem, trenerem, itp. Ważne jest ciągłe wsparcie oraz poinformowanie nowych właścicieli, o tym aby byli przygotowani na zmiany w zachowaniu zwierzęcia oraz możliwości wystąpienia różnych sytuacji, które mimo trudności zawsze można rozwiązać. Z całym przekonaniem można stwierdzić, iż współpraca wolontariuszy, behawiorystów oraz lekarzy weterynarii przygotowujących zwierzę do adopcji oraz proces przeprowadzanych procedur adopcyjnych z chętnymi osobami ma bardzo duże znaczenie w ilości udanych adopcji, a możliwość konsultacji i wsparcia właścicieli po adopcji może wyeliminować niepożądane zachowania i pomóc zachować prawidłowy dobrostan oraz bezpieczne życie adoptowanych zwierząt.


Jak adoptować odpowiedniego dla siebie psa ze schroniska przeczytasz w zakładce Wolontariat.